१८ वैशाख, काठमाडौं । आज २५७०औँ बुद्ध जयन्ती नेपालसहित विश्वभर श्रद्धा, भक्ति र उल्लासका साथ मनाइँदै छ। यस अवसरमा नेपाल सरकारले देशभर सार्वजनिक बिदा दिएको छ। भगवान् सिद्धार्थ गौतम बुद्धले मानव सभ्यतामा शान्ति, अहिंसा, करुणा र सहिष्णुताको सन्देश फैलाउँदै विश्व शान्ति स्थापनामा पुर्याएको अतुलनीय योगदानको स्मरणस्वरूप प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन बुद्ध जयन्ती मनाउने परम्परा रहिआएको छ।
बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको विश्वासअनुसार बुद्धको जन्म, ज्ञान प्राप्ति (बोधि) र महापरिनिर्वाण तीनै महत्वपूर्ण घटना यही तिथिमा परेकाले यो दिन अत्यन्तै पवित्र मानिन्छ। त्यसैले नेपाल, भारत, श्रीलंका, थाइल्याण्ड, म्यानमार, जापान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा बसोबास गर्ने बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले बुद्धप्रति गहिरो श्रद्धा व्यक्त गर्दै विविध धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरी यो पर्व मनाउँछन्।
यस वर्ष पनि बुद्ध जयन्तीको मुख्य आकर्षण बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीमा केन्द्रित रहेको छ। लुम्बिनीमा भव्य तयारीसहित विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। मायादेवी मन्दिर परिसर, पवित्र पुष्करिणी पोखरी तथा वरपरका क्षेत्रहरूलाई रंगीबिरंगी बत्ती, फूल र झण्डाले सजाइएको छ, जसले सम्पूर्ण क्षेत्रलाई झिलिमिली र आकर्षक बनाएको छ।
लुम्बिनीमा आज विशेष पूजाआजा, ध्यान, प्रवचन, शान्ति र्याली तथा दीप प्रज्वलन कार्यक्रमहरू आयोजना गरिँदै छन्। विश्वभरका बौद्ध अनुयायीहरूको आस्थाको केन्द्र मानिने लुम्बिनीमा हजारौँ श्रद्धालु भक्तजनहरू देश तथा विदेशबाट उपस्थित भएका छन्। उनीहरूले शान्तिपूर्ण वातावरणमा बुद्धप्रति श्रद्धा अर्पण गर्दै पूजा, ध्यान र परिक्रमा गरिरहेका छन्।
यद्यपि, मूल समारोहमा प्रधानमन्त्री सहभागी नहुने जानकारी आयोजकले दिएको छ। लुम्बिनी क्षेत्र विकास कोषका कार्यकारी सदस्य श्याम रोक्काका अनुसार प्रधानमन्त्रीलाई निम्तो दिइएको भए पनि उहाँले कार्यक्रममा सहभागी नहुने जानकारी गराइसक्नु भएको छ। कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा सभामुख डोलप्रसाद अर्याल सहभागी हुने र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री गनेश पौडेल विशिष्ट अतिथिका रूपमा उपस्थित हुने कार्यक्रम तय गरिएको छ।
लुम्बिनी विकास कोषका अनुसार बुद्ध जयन्तीको मुख्य समारोह अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन केन्द्रमा आयोजना गरिनेछ, जहाँ विभिन्न देशका प्रतिनिधि, भिक्षु, विद्वान तथा धार्मिक अगुवाहरूको सहभागिता रहनेछ। कार्यक्रममा बुद्धका उपदेश, शान्तिको महत्व र वर्तमान विश्व परिस्थितिमा बुद्ध दर्शनको सान्दर्भिकताबारे विचार विमर्श गरिनेछ।
श्रद्धालुहरूको ठूलो भीडलाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षा व्यवस्था पनि कडा पारिएको छ। नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र स्वयंसेवकहरू परिचालन गरी लुम्बिनी क्षेत्रमा सुरक्षा तथा व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाइएको छ, जसले भक्तजनहरूलाई सुरक्षित र सहज वातावरणमा पर्व मनाउन सहयोग पुर्याइरहेको छ।
यस वर्षको बुद्ध जयन्ती विशेष रूपमा विश्वभर भइरहेका द्वन्द्व, युद्ध र अशान्तिका बीच शान्ति, सहअस्तित्व र भाइचाराको सन्देश फैलाउने अवसरका रूपमा हेरिएको छ। बुद्धका उपदेशहरू—अहिंसा, मध्यम मार्ग, करुणा र सहिष्णुता—आजको आधुनिक विश्वमा झन् सान्दर्भिक बन्दै गएका छन्।
समग्रमा, बुद्ध जयन्ती केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई मानवता, शान्ति र नैतिक मूल्यमान्यताहरूको स्मरण गराउने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा मनाइँदै आएको छ, जसले विश्वलाई एकताबद्ध गर्दै सकारात्मक परिवर्तनको प्रेरणा दिने अपेक्षा गरिएको छ।
