इरानले भन्यो- स्ट्रेट अफ होर्मुज पार गर्न खोजे आक्रमण हुन्छ

स्ट्रेट अफ होर्मुजमा पुनः तनाव, इरानद्वारा जलमार्ग बन्द गर्ने चेतावनी

६ वैशाख, काठमाडौं । विश्वकै संवेदनशील इन्धन ढुवानी मार्ग Strait of Hormuz फेरि तनावको केन्द्र बनेको छ। इरानले उक्त जलमार्ग पुनः बन्द गर्ने घोषणा गर्दै अमेरिकी नाकाबन्दी नहटेसम्म कुनै पनि जहाजलाई आवतजावत गर्न नदिने चेतावनी दिएको छ।

इरानको Islamic Revolutionary Guard Corps (आईआरजीसी) नौसेनाले शनिबार जारी गरेको वक्तव्यमा स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै गुज्रिन खोज्ने जहाजहरूलाई ‘निशाना बनाइने’ चेतावनी दिएको हो। साथै, फारसको खाडी र ओमान सागरबाट हर्मुजतर्फ बढ्ने जहाजलाई ‘शत्रुसँगको सहकार्य’ ठानिने पनि स्पष्ट पारेको छ।

यसअघि Pakistanको मध्यस्थतामा United States र Iranका प्रतिनिधिबीच भएको वार्तामा जलमार्ग खुला गर्ने सहमति भएको बताइएको थियो। तर त्यसलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trumpले इरानमाथिको नाकाबन्दी जारी रहने घोषणा गरे।

ट्रम्पले इरानको युरेनियम अमेरिका लैजाने सहमति भएको दाबी गरे पनि इरानले उक्त दाबीलाई अस्वीकार गर्दै ‘झुटो’ भनेको छ। साथै, उसले नाकाबन्दी हटाउनुपर्ने माग दोहोर्‍याएको छ।

वार्तापछि अस्थायी रूपमा जलमार्ग खुला गरिएको २४ घन्टा नबित्दै पुनः तनाव चुलिएको हो। सहमतिको खबरपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घटेको थियो, तर पछिल्लो घटनाक्रमले फेरि अनिश्चितता बढाएको छ।

इरानका संसद् सभामुख Mohammad Bagher Ghalibafले टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा स्ट्रेट अफ होर्मुज ‘इस्लामिक गणतन्त्रको नियन्त्रणमा रहेको’ दाबी गरेका छन्। उनले अमेरिकी नाकाबन्दीलाई ‘अपरिपक्व र अज्ञानतापूर्ण निर्णय’ भन्दै आलोचना गरे।

अर्कोतर्फ, राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानले जलमार्ग बन्द गरेर ‘ब्ल्याकमेल’ गर्न नसक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले निर्धारित समयभित्र सहमति नभए युद्धविराम अन्त्य गरिने र इरानविरुद्ध कडा कदम चालिने बताएका छन्। ट्रम्पले आगामी बुधबारसम्म कुनै ठूलो सम्झौता नभए फेरि बमबारी हुन सक्ने संकेत पनि दिएका छन्।

United Kingdom Maritime Trade Operations (यूकेएमटीओ) का अनुसार शनिबार इरानले भारतका दुई व्यावसायिक जहाजमाथि गोली चलाएको थियो। Ministry of External Affairs Indiaले पनि उक्त घटनाको पुष्टि गरेको छ।

सो क्षेत्रमा रहेका अन्य जहाजहरूले पनि आईआरजीसी नौसेनाबाट रेडियोमार्फत चेतावनी सन्देश प्राप्त गरेको जनाइएको छ, जसमा जलडमरूमध्य हुँदै कुनै पनि जहाजलाई प्रवेश नदिइने उल्लेख गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले अवस्था ‘दुई प्रतिस्पर्धी नाकाबन्दी’ जस्तो बनेको छ—एकातर्फ अमेरिकाको इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी, अर्कोतर्फ इरानद्वारा स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गर्ने निर्णय।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम Al Jazeeraका अनुसार इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई रणनीतिक दबाब सिर्जना गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिरहेको देखिन्छ। वार्ता अनिश्चित बन्दै जाँदा इरानले आफ्नो प्रभाव देखाउन जलमार्ग बन्द गर्ने नीति अपनाएको विश्लेषण गरिएको छ।

विश्वको प्रमुख तेल आपूर्ति मार्ग मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुजमा बढ्दो तनावले अन्तर्राष्ट्रिय बजार, विशेषगरी ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पर्ने चिन्ता बढेको छ।